Menentukan Rumus Jumlah Deret Bilangan Segitiga
$$S_n = 1+3+6+10+15+21+\cdots+U_n$$ dengan $U_n=\dfrac{n(n+1)}{2}$
Langkah 1: Menyusun Data Jumlah Parsial
$$ \begin{aligned} S_1 &=1\\ S_2 &=1+3=4\\ S_3 &=4+6=10\\ S_4 &=10+10=20\\ S_5 &=20+15=35\\ S_6 &=35+21=56 \end{aligned} $$
Langkah 2: Menentukan Derajat dengan Selisih Hingga
$$ \begin{array}{c|c|ccc} n & S_n & \Delta^1 & \Delta^2 & \Delta^3\\ \hline 1 & 1 & & & \\ 2 & 4 & 3 & & \\ 3 & 10 & 6 & 3 & \\ 4 & 20 & 10 & 4 & 1\\ 5 & 35 & 15 & 5 & 1\\ 6 & 56 & 21 & 6 & 1 \end{array} $$
Karena $\Delta^3=1$ konstan, maka $S_n$ polinomial derajat 3:
$$S_n = an^3+bn^2+cn+d$$
Langkah 3: Membentuk SPL
$$ \begin{cases} a+b+c+d = 1 & (n=1)\\ 8a+4b+2c+d = 4 & (n=2)\\ 27a+9b+3c+d = 10 & (n=3)\\ 64a+16b+4c+d = 20 & (n=4) \end{cases} $$
Langkah 4: Menyelesaikan SPL
Kurangkan berturut-turut:
$$ \begin{aligned} 7a+3b+c &=3 \quad (i)\\ 19a+5b+c &=6 \quad (ii)\\ 37a+7b+c &=10 \quad (iii) \end{aligned} $$ $$ \begin{aligned} (ii)-(i):\;&12a+2b=3 \quad (iv)\\ (iii)-(ii):\;&18a+2b=4 \quad (v) \end{aligned} $$ $$ (v)-(iv):\;6a=1 \Rightarrow a=\frac16 $$ $$ 12\left(\frac16\right)+2b=3 \Rightarrow b=\frac12 $$ $$ 7\left(\frac16\right)+3\left(\frac12\right)+c=3 \Rightarrow c=\frac13 $$ $$ \frac16+\frac12+\frac13+d=1 \Rightarrow d=0 $$
Langkah 5: Rumus Akhir
$$ S_n = \frac16 n^3 + \frac12 n^2 + \frac13 n $$ $$ \;S_n = \frac{n(n+1)(n+2)}{6}\; $$
Verifikasi:
$$ S_4=\frac{4\cdot5\cdot6}{6}=20,\quad S_5=\frac{5\cdot6\cdot7}{6}=35 $$
Versi 2: Menggunakan Deret Faulhaber
Bilangan segitiga ke-$k$:
$$U_k = 1+2+\cdots+k = \frac{k(k+1)}{2} = \frac12k^2+\frac12k$$
1. Jumlah parsial:
$$S_n = \sum_{k=1}^{n} U_k = \frac12\sum_{k=1}^{n}k^2 + \frac12\sum_{k=1}^{n}k$$
2. Gunakan rumus Faulhaber:
$$ \sum_{k=1}^{n}k = \frac{n(n+1)}{2},\qquad \sum_{k=1}^{n}k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} $$
Maka:
$$ \begin{aligned} S_n &= \frac12\cdot\frac{n(n+1)(2n+1)}{6} + \frac12\cdot\frac{n(n+1)}{2} \\ &= \frac{n(n+1)(2n+1)}{12} + \frac{n(n+1)}{4} \\ &= n(n+1)\left(\frac{2n+1}{12}+\frac{3}{12}\right) \\ &= \frac{n(n+1)(2n+4)}{12} \end{aligned} $$ $$ \;S_n = \frac{n(n+1)(n+2)}{6} = \binom{n+2}{3}\; $$
Catatan: Ini adalah bentuk Faulhaber derajat 3. Bandingkan dengan versi SPL sebelumnya:
$$S_n = \frac16n^3+\frac12n^2+\frac13n$$
Tidak ada komentar:
Posting Komentar